Από τις όχθες του Douro

 

Ένα παλιό Πορτογαλικό κλισέ από το Πόρτο λέει ότι η «Λισσαβόνα επιδεικνύεται, η Μπράγκα προσεύχεται, η Κοίμπρα σπουδάζει και το Πόρτο εργάζεται!»

Τι είναι καλύτερο από όλα αυτά δεν γνωρίζω, αν κι έχω επιδοθεί σε όλα με πάθος κατά καιρούς – ή μάλλον ως ευζωιστής θα έπρεπε να προτιμήσω την εκδοχή της Λισσαβόνας – πάντως στο Πόρτο φαίνεται ότι οι άνθρωποι πραγματικά εργάζονται σκληρά, καθώς παράγουν το πιο διάσημο προϊόν της χώρας, το οποίο δεν είναι άλλο από το κρασί πόρτο.

Το Πόρτο είναι η σημαντικότερη πόλη της Βόρειας Πορτογαλίας, η οποία βρίσκεται σε ένα – ας πούμε – άτυπο ανταγωνισμό με την πρωτεύουσα Λισσαβόνα, είναι άλλωστε και το ποδόσφαιρο το οποίο ευνοεί μια «χαριτωμένη» κόντρα, με την Μπενφίκα στη Λισαβόνα και την Πόρτο στη βορά, να ανταγωνίζονται για τα ποδοσφαιρικά πρωτεία, είναι κάτι σε «Αθήνα – Θεσσαλονίκη» δηλαδή, μόνο που το Πόρτο δεν μπήκε ποτέ στον πειρασμό να χαρακτηρισθεί συμπρωτεύουσα, ενώ η Λισσαβόνα μάλλον δεν φαίνεται να «στραγγάλισε» το Πόρτο! Επίσης, ενώ η Θεσσαλονίκη όπως και το Πόρτο είναι λιμάνια, τη Θεσσαλονίκη δεν τη διασχίζει, όχι απλά ποτάμι, αλλά ούτε καν ξεραμένο ρέμα (για τα μπαζωμένα δεν γνωρίζω), ενώ το Πόρτο το διχοτομεί στην κυριολεξία ο ποταμός Douro, ο οποίος ξεχύνεται στον Ατλαντικό. Λίγο προτού το ποτάμι φτάσει στο Πόρτο έχει διασχίσει οριζόντια τη Βόρεια Πορτογαλία κι έχει ποτίσει με τα νερά του τους πράσινους λόφους στις όχθες του, στους οποίους βρίσκονται εκτάσεις με παμπάλαια αμπέλια, από τα οποία παράγεται το διάσημο κρασί πόρτο.

Ποιο είναι το χαρακτηριστικό όμως που κάνει το κρασί αυτό να παραμένει διάσημο εδώ κι αιώνες;

Εάν με τη σκληρή και επίμονη δουλειά λένε ότι κατακτάς την επιτυχία – εν μέρει υπάρχει ένα δίκιο – τότε η ύπαρξη ευνοϊκών συγκυριών – ελληνιστί timing – φαίνεται ότι διευκολύνει περισσότερο τα πράγματα. 

Στα τέλη του 17ου αιώνα λοιπόν, η Βρετανία κηρύσσει τον πόλεμο στην Γαλλία και επιβάλει εμπάργκο στα λιμάνια της τελευταίας. Έως τότε όμως, η Γαλλία αποτελούσε τον κύριο προμηθευτή κρασιών στη Βρετανία, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι της Γηραιάς Αλβιόνας, λάτρεις του κρασιού, να ξεμείνουν – καταραμένο εμπάργκο – από το αγαπημένο τους γαλλικό κρασί (δεν γνωρίζω βέβαια εάν από τότε αγάπησαν με πάθος την μπύρα). Στην ανάγκη λοιπόν, στράφηκαν στους Ίβηρες, με τους οποίους διέθεταν πολύ καλές σχέσεις και ειδικότερα στους Πορτογάλους, οι οποίοι ήταν γνωστό ότι στη χώρα τους καλλιεργούσαν αμπέλια από την εποχή των Ρωμαϊκών χρόνων. Οι Βρετανοί όμως που με τα εύγευστα γαλλικά κρασιά την είχαν βρει φίνα, καθώς μια Μάγχη πάνω κάτω είχαν να διασχίσουν, με τους Πορτογάλους τα πράγματα έγιναν πιο περίπλοκα, καθώς είχαν να επιλύσουν το βασικό πρόβλημα της μεταφοράς και της διατήρησης του κρασιού σε καλή κατάσταση από την Βόρεια Πορτογαλία στη Βρετανία. Αποφάσισαν λοιπόν να εφαρμόσουν μια παλιά τεχνική συντήρησης του κρασιού – γνωστή μάλιστα από την αρχαία Ελλάδα – σύμφωνα με την οποία, κατά τη διαδικασία της οινοποίησης προστίθενται διάφορα αλκοολούχα εκχυλίσματα. Οι Βρετανοί ακολούθησαν την τεχνική αυτή και προτίμησαν ένα είδος μπράντι το οποίο ονομάζεται aguardiente στα ισπανικά ή aguardente στα πορτογαλικά και το οποίο σημαίνει «καυτό νερό», ανεβάζοντας τους αλκοολικούς βαθμούς του κρασιού και βοηθώντας έτσι τη συντήρησή του.

Με αυτόν τον τρόπο το κρασί πόρτο βρήκε το χαρακτήρα του και κάπως έτσι άρχισε το διάσημο ταξίδι του στο χρόνο. Βέβαια, η επιτυχία του κρασιού πόρτο, οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Βρετανοί αποτελούσαν τότε την πιο κραταιά οικονομική δύναμη στον κόσμο, αλωνίζοντας τις θάλασσες με τα καράβια τους και πραγματοποιώντας το μεγαλύτερο όγκο του παγκοσμίου εμπορίου, με αποτέλεσμα τα κρασιά αυτά να κατακλύσουν τις αγορές και να αποκτήσουν σταδιακά παγκόσμια φήμη και αποδοχή.

Με αυτή την ιστορία από πίσω του, το κρασί αυτό μοιάζει σαν την «Πέτρινη Σχεδία» του Σαραμάγκου, σαν εκείνο το μεταφυσικό σκηνικό το οποίο περιγράφει o συγγραφέας στο βιβλίο του, με την Ιβηρική χερσόνησο να αποκολλάται στο ύψος των Πυρηναίων από την υπόλοιπη Ευρώπη και να ταξιδεύει μόνη της, σαν πορτογαλική καραβέλα στους ωκεανούς, ψάχνοντας να βρει την τύχη της.   

Δεν ξέρω ποια πέτρινη σχεδία θα μπορούσε να περισώσει τον ελληνικό οίνο ανά τους αιώνες, η παραγωγή του οποίου διακόπηκε ουσιαστικά κατά τη διάρκεια των Βυζαντινών και κυρίως των Οθωμανικών χρόνων, αλλά από την άλλη σκέφτομαι ότι με τα «ίσως» και τα «μπορεί» η ιστορία δεν γράφεται, ευτυχώς πάντως που ένα τόσο όμορφο προϊόν, όπως το ελληνικό κρασί, αρχίζει και βρίσκει έστω και δειλά τη θέση που του πρέπει στην παγκόσμια αγορά. 

Για να επανέλθω πάντως, το κρασί το οποίο έφευγε από το λιμάνι (porto στα πορτογαλικά) για να ακολουθήσει το δρόμο της ξενιτιάς και το οποίο παραγόταν στην συγκεκριμένη περιοχή ονομάστηκε, έτσι απλά: «πόρτο». Το κρασί πόρτο, το επισήμως αναγνωρισμένο ως «Vinho do Porto», είναι φυσικά Π.Ο.Π., επιτρέπεται να παράγεται αποκλειστικά στους λόφους του ποταμού Douro (οι τοπικοί αμπελώνες συγκαταλέγονται μεταξύ των τριών παλαιότερων παγκοσμίως!) από συγκεκριμένη ποικιλία αμπέλου, είναι γλυκό ή ημίγλυκο, βασικά καστανοκόκκινο, αλλά και λευκό, συνήθως πίνεται ως απεριτίφ ή χρησιμοποιείται για την παρασκευή διαφόρων κοκτέιλ. Προσωπικά πάντως, συνοδεύει και το φαγητό μου και διόλου δε με χαλάει, ειδικά με λιπαρά τυριά ισορροπεί τέλεια τη γεύση, με πικάντικες γαρίδες ναααααααα (χωρίς συμπάθιο) σαγανάκι είναι σκέτη τρέλα, όσο για συνοδεία Πυργιώτικου ξινού τραχανά με ντομάτα τα λόγια είναι περιττά!

Σύμφωνα με την παράδοση το κρασί πόρτο σερβίρεται σε ποτήρι-τουλίπα, το οποίο το κρατάμε πάντοτε με το αριστερό χέρι, ώστε να έχουμε το δεξί μας χέρι ελεύθερο να αντιμετωπίσουμε τον εχθρό, παλαιότερα φαντάζομαι θα κρατούσαν το σπαθί, ενώ τώρα μπορούμε το πολύ πολύ να ρίξουμε μόνο καμιά ξανάστροφη (δεν έχω βέβαια ιδέα τι ακριβώς πρέπει να κάνουν οι αριστερόχειρες, ή εάν αυτοί προκειμένου να γευτούν το κρασάκι πάνε άκλαφτοι σαν το σκυλί στο αμπέλι του Douro), ενώ μοναδική περίπτωση να κρατήσουμε το ποτήρι στο δεξί μας χέρι είναι εφόσον κάποια κυρία κάθεται εκ δεξιών μας!!! Εάν βέβαια ευζωιστή αναγνώστη, θέλεις να αποδείξεις πόσο αβρός και κύριος είσαι, αλλά η κυρία αποδειχτεί μούφα και παρ΄ ελπίδα θέλει να σε εκμεταλλευτεί, τότε καλά να πάθεις, τουλάχιστον να εύχεσαι να είναι όμορφη και να πας χορτάτος και ευχαριστημένος, για αυτό, καλού κακού, χούφτωσε, χούφτωσε!   

Η μεταφορά του κρασιού πόρτο στον υπόλοιπο κόσμο γίνεται παραδοσιακά από την περιοχή Villa Nova da Gaia στο Πόρτο (παλαιότερα σε βάρκες, τις λεγόμενες rabelos), η οποία βρίσκεται στη νότια όχθη του ποταμού, καθώς στην βόρεια όχθη, η πόλη του Πόρτο – πανέμορφη γαρ με υπέροχα κτίρια διακοσμημένα με πολύχρωμα κεραμικά πλακάκια, αλλά και απλωμένες μπουγάδες στον ήλιο, μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco από το 1996 – αναπτύσσεται εμπορικά και οικιστικά.    

Στην περιοχή της Villa Nova da Gaia βρίσκονται παραταγμένες οι αποθήκες του κάθε οίκου ο οποίος παράγει και εμπορεύεται το κρασί πόρτο, με πιο διάσημο οίκο εκείνον του Cálem, η οποία αποτελεί από μόνη της μια υπέροχη τουριστική ατραξιόν, με την καλή την έννοια πάντα!

Η επίσκεψη στα κελάρια αυτά είναι απλά εμπειρία ζωής και είναι από τα πράγματα που δεν επιτρέπεται κανείς ευζωιστής – ο οποίος σέβεται τον εαυτό του – να χάσει, εφόσον επισκεφτεί το ειδυλλιακό Πόρτο!

 

Αγαπητέ ευζωιστή, με το κρασί, το φαγητό, τα ταξίδια και γενικώς με την ευζωία, σε προειδοποιώ ότι θα ασχοληθώ και στα επόμενα άρθρα μου για αυτό watch out!

Προσπάθησε να μείνεις συντονισμένος και ξέχασε για λίγο την οικονομική στενότητα, σου υπενθυμίζω ότι το χώμα θα τα φάει όλα.

Σε ώρες εστετικής ανάγκης μη ξεχνάς ότι στο αγαπημένο σου εστετολόγιο, νέες συναρπαστικές εμπειρίες πάντοτε θα σε περιμένουν!

Advertisements

7 responses

  1. Έχω καταζηλέψει με το κείμενο το οποίο και ευχαριστήθηκα τα μάλα, καθότι αγαπάμε Πορτογαλία και φάδος και το κρασάκι τους βεβαίως βεβαίως… Να ήμουνα τώρα εκεί…

  2. Σταυρούλα, τότε δεν έχω παρά να σου αφιερώσω ολόκληρο το άρθρο, τις φωτογραφίες και ένα ποτήρι γλυκιόπιοτο porto ή ένα πράσινο Alvarinho, εν καιρώ θα αναρτήσω και μουσική fados, το μόνο που σου μένει πλέον να κάνεις είναι να κλείσεις εισητήρια για την Πορτογαλλία αμέσως! Για συμβουλές εδώ, trust me, θα σε στείλω στα καλύτερα

  3. Έλεος, έλεος, με κάνεις να βάζω τα κλάματα, μεγάλος άνθρωπος…

    Α να χαθείς, εστετ-όπαιδο – ζήλεψα! Πάντα τέτοια και καλύτερα σου εύχομαι!!! 🙂

  4. @ Σταυρούλα, αποφάσισέ το εσύ…

    @ Mpampakis, ευχαριστώ! Μη ζητάς όμως έλεος, έτσι είναι οι μεγάλοι σε ηλικία άνθρωποι, ευσυγκίνητοι! 🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s